Steeds meer milieuvriendelijke brandblusmiddelen

Marktschets
De marktverhouding van de diverse blusmiddelen in Nederland is circa 45% blusschuimen, circa 45% bluspoeders en circa 10% koolzuurblussers. AgentschapNL schat dat ongeveer 40% van alle brandblusmiddelen het keurmerk Milieukeur heeft of daarvoor in aanmerking komt.

Milieukeur brandblusmiddelen
De productgroep Milieukeur brandblusmiddelen bestaat uit draagbare en verrijdbare brandblusmiddelen zoals CO2-blussers, water met additieven en schuimblussers (water met schuimadditieven). Ook blusschuimen (water met schuimadditieven, water met additieven) en blusgassen kunnen worden gecertificeerd. Blusstoffen worden toegepast in installaties en bestaan uit inerte en chemische gassen, inclusief CO2.

Milieucriteria
De kern van het certificatieschema Milieukeur brandblusmiddelen bestaat uit de milieucriteria waaraan het product en de gebruikte ingrediënten moeten voldoen. Een tweede belangrijke eis is de functionaliteit van die brandblusmiddelen. Het gaat dus om een afweging tussen een minimale milieuschade door het blusmiddel en de maximale bluscapaciteit ervan. Overigens is vooral de brand zélf de veroorzaker van de grootste milieuschade door de optredende lucht-, water- en bodemverontreiniging; het blusmiddel heeft daarin een gering aandeel.

Geen poederblussers
Poederblussers komen niet in aanmerking voor Milieukeur vanwege de grote hoeveelheid vast afval die geproduceerd wordt; zowel bij gebruik, als bij inname van ongebruikte producten waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken. Een ander nadeel is dat bij het blussen het bluspoeder overal inkomt (bijvoorbeeld in apparatuur), waardoor aanzienlijke nevenschade kan optreden.

Geen areosol
Aërosolvormende systemen komen op dit moment nog niet in aanmerking voor Milieukeur omdat deze producten vooralsnog niet aan alle Milieukeurcriteria kunnen voldoen. Ook niet-navulbare brandblusproducten vallen af voor certificatie omdat ze te milieubelastend zijn.

Blusschuim en een verbod op PFOS
Bestanddelen in blusschuimen zoals fluortensiden of fluortelomeren hebben als unieke en werkzame eigenschap dat zij chemisch zeer stabiel zijn, waardoor zij bij hoge temperaturen nog werkzaam blijven en daardoor zeer geschikt zijn als brandblusmiddel. Die hoge chemische stabiliteit heeft echter als nadeel dat zij daardoor zeer slecht afbreekbaar zijn in het milieu.

De fluortenside PFOS (perfluoroctaansulfonaat) is een persistente, bioaccumulerende en toxische fluorverbinding. PFOS is aangetoond in oppervlaktewater en sediment, afvalwater, slib en in water afkomstig uit vuilstorten. De Europese Commissie heeft daarom door middel van regelgeving het gebruik van PFOS streng beperkt. PFOS mag niet meer worden toegevoegd aan producten en producten met PFOS mogen niet op de markt gebracht worden of in preparaten gebruikt worden in concentraties gelijk of groter dan 0,005% (m/m).

Andere fluortensiden dan PFOS, fluortelomeren en overige organische fluorverbindingen die in blusschuimen worden gebruikt vertonen een vergelijkbaar gedrag in het milieu als PFOS maar hun gebruik wordt niet beperkt door regelgeving. In de Milieukeur gecertificeerde brandblusmiddelen is volgens het certificatieschema een maximum organisch fluorgehalte toegestaan van 0,04% (m/m) van fluorverbindingen die niet tot de groep PFOS-additieven behoren.

Er bestaan sinds kort ook fluorvrije schuimen die schuimvormers bevatten op basis van suikers. Er zijn nog geen Milieukeurhouders voor dit soort brandblusmiddelen die aan zowel functionaliteit- als milieu eisen kunnen voldoen.